2019 թվականի փետրվարի 9-ին լրացավ արքեպիսկոպոս Յուզեֆ Թեոդորովիչի կողմից հնչեցրած հիշարժան Սեյմի քարոզի 100-ամյակը: Այս իրադարձության ոգեկոչման համար Վարշավայի մայր եկեղեցում բացվեց մի հուշատախտակ, իսկ Հայ Կաթողիկե թեմի առաջնորդ՝ կարդինալ Կազիմիր Նիչն օծեց այն:

2020 թվականի փետրվարի 16-ին Վարշավայի մայր եկեղեցում նշեցինք այդ հուշատախտակի բացման և օրհնման առաջին տարեդարձը: Տաճարի գրական մատուռում պրոֆ. Յուզեֆ Նաումովիչը մատուցեց Հայ կաթողիկե ծիսագարգով սուրբ պատարագ: Իր քարոզում նա հիշեցրեց արքեպիսկոպոս Յ. Թեոդորովիչի վաստակը Լեհաստանի անկախության վերականգնման գործում, ինչի համար նա պայքարում էր Վիեննայի Լորդերի պալատում, Վատիկանում, Եվրոպայում: Արքեպիսկոպոս Յ. Թեոդորովիչը պայքարում էր Սիլեզիայի, Պոզնանի լեհականացման համար, նա հայ էր, բայց ամենից առաջ մեծ լեհ հայրենասեր էր: Նա մեծ հռետոր էր, մեծ աստվածաբան և մեծ քարոզիչ, և նրան, որպես Պոդլասկե շրջանի պատգամավորի, առաջարկվեց քարոզ կարդալ 1919 թ-ի փետրվարի 9-ին պատարագի ժամանակ՝ Օրենսդիր Սեյմի առաջին նստաշրջանից մեկ օր առաջ: Յոզեֆ Նաումովիչը հիշեց նաև այս քարոզի արձագանքների մասին. ժամանակակից մամուլը արքեպիսկոպոս Թեոդորովիչին ներկայացնում էր որպես լեհ առաջին քարոզիչ: Նա հիշեցրեց արքեպիսկոպոսի աճյունի ճակատագրի մասին, որն, իր կամքի համաձայն, թաղված է 20 թ. մարտերի հերոսների շարքում՝ Լվովի արծիվների գերեզմանատանը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, վախենալով պղծելուց, արքեպիսկոպոսի աճյունի մոխիրը թաքցվել էր Լիչակովսկի գերեզմանատան դամբարանում: Անհրաժեշտ էին բարդ և երկարամյա դիվանագիտական ջանքեր, որպեսզի վերջապես 2011 թվականին մոխիրն իր նախնական ամփոփման վայր հասցվեր: Քահ. Յուզեֆ Նաումովիչը շնորհակալություն հայտնեց բոլորին, ովքեր ներգրավված են եղել այս բարդ գործում: Նա առաջարկեց հաջորդ տարի՝ 2021թ-ի հունիսին, արքեպիսկոպոս Յ. Թեոդորովիչի վերստին թաղման 10-ամյակի կապակցությամբ ուխտագնացություն կազմակերպել դեպի Լվով՝ այս տարեդարձը նշելու համար: Վերջում պատարագի մասնակիցները մոտեցան հուշատախտակին, որտեղ արտասանեցինք «Հայր մերը», երգեցինք «Աստված, ինչ-որ բան Լեհաստանը …» („Boże coś Polskę…”), իսկ Յ. Նաումովիչը օրհնեց բոլորին: Այս պատարագը, որին մասնակցում էին շատ հավատացյալներ, ոչ միայն կաթոլիկ հայեր, անշուշտ կմնա մեր հիշողության մեջ երկար ժամանակ:

խմբ.

Wirtualny Świat Polskich Ormian