NASZE PUBLIKACJE
Jędrzejowiczowie i Jędrzejewiczowie - kupcy, patrioci, Ormianie
Tom 4. Pomniki dziejowe Ormian polskich
Symeon Lehacy – urodzony ok. 1584 r. w Zamościu w rodzinie ormiańskiej, przybyłej do Polski z Kaffy na Krymie. Kopista ksiąg, śpiewak kościelny, kleryk, podróżnik, nauczyciel, literat. W wieku lat 24 wyruszył w pielgrzymkę do miejsc świętych chrześcijaństwa. Podróż trwała 12 lat.
Hripsime Mamikonyan – tłumaczka Notatek – w streszczeniu m. in. pisze tak: Podstawowego materiału biograficznego dostarcza jego główne dzieło – Zapiski podróżne. Zawarł w nim swoją autobiografię i cenne informacje na temat krajów, które zwiedził. Warto podkreślić fakt, że autor w sposób szczególny interesował się Ormianami i szczegółowo opisywał ich życie. Zazwyczaj podawał konkretną liczbę ormiańskich domów we wszystkich miejscach, gdzie był. Symeon pragnął przysporzyć rozrywki czytelnikom zainteresowanym odległymi krajami. Jednak podstawowym jego celem było dostarczenie informacji tym, którzy, tak jak on, będą podróżować po świecie. Zamierzał stworzyć poradnik dla ormiańskich pielgrzymów po miejscach świętych. Jest to jedno z nielicznych dzieł w serii literatury pielgrzymkowej napisanych z perspektywy człowieka Wschodu.
Rozmowa z Hripsime Mamikonyan, którą przeprowadził Andrzej Gliński ukazała się 53 numerze Awedisu https://ormianie.pl/files/53_Awedis.pdf pod tytułem Marco Polo z Zamościa.
Wydawcą jest Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich w Warszawie oraz Księgarnia Akademicka w Krakowie.
Publikacje do nabycia w:
Księgarni Akademickiej w Krakowie https://akademicka.com.pl/
W planie jest jeszcze: tom 5 – Podróż do Polski i innych krajów, w których żyją wygnańcy z miasta Ani autorstwa Minasa Bżyszkianca oraz tom 6 – Nowy Aliszan.
Opis projektu, autorstwa Moniki Agopsowicz, jest opublikowany w 5 numerze czasopisma Lehahayer (2018), s. 291.
Symeon Polski (Simeon Lehacy), Zapiski podróżne, w tłumaczeniu z języka ormiańskiego i opracowaniu Hripsime Mamikonyan.
Tom 4. Pomniki dziejowe Ormian polskich
Symeon Lehacy – urodzony ok. 1584 r. w Zamościu w rodzinie ormiańskiej, przybyłej do Polski z Kaffy na Krymie. Kopista ksiąg, śpiewak kościelny, kleryk, podróżnik, nauczyciel, literat. W wieku lat 24 wyruszył w pielgrzymkę do miejsc świętych chrześcijaństwa. Podróż trwała 12 lat.
Hripsime Mamikonyan – tłumaczka Notatek – w streszczeniu m. in. pisze tak: Podstawowego materiału biograficznego dostarcza jego główne dzieło – Zapiski podróżne. Zawarł w nim swoją autobiografię i cenne informacje na temat krajów, które zwiedził. Warto podkreślić fakt, że autor w sposób szczególny interesował się Ormianami i szczegółowo opisywał ich życie. Zazwyczaj podawał konkretną liczbę ormiańskich domów we wszystkich miejscach, gdzie był. Symeon pragnął przysporzyć rozrywki czytelnikom zainteresowanym odległymi krajami. Jednak podstawowym jego celem było dostarczenie informacji tym, którzy, tak jak on, będą podróżować po świecie. Zamierzał stworzyć poradnik dla ormiańskich pielgrzymów po miejscach świętych. Jest to jedno z nielicznych dzieł w serii literatury pielgrzymkowej napisanych z perspektywy człowieka Wschodu.
Rozmowa z Hripsime Mamikonyan, którą przeprowadził Andrzej Gliński ukazała się 53 numerze Awedisu https://ormianie.pl/files/53_Awedis.pdf pod tytułem Marco Polo z Zamościa.
Wydawcą jest Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich w Warszawie oraz Księgarnia Akademicka w Krakowie.
Publikacje do nabycia w:
Księgarni Akademickiej w Krakowie https://akademicka.com.pl/
W planie jest jeszcze: tom 5 – Podróż do Polski i innych krajów, w których żyją wygnańcy z miasta Ani autorstwa Minasa Bżyszkianca oraz tom 6 – Nowy Aliszan.
Opis projektu, autorstwa Moniki Agopsowicz, jest opublikowany w 5 numerze czasopisma Lehahayer (2018), s. 291.
Metryka katedry ormiańskiej we Lwowie za lata 1635-1732 w opracowaniu Krzysztofa Stopki (część kipczacka) i Marcina Łukasza Majewskiego (część polska i łacińska)
Z serii "Pomniki dziejowe Ormian polskich". Tom3
Narodowy Program Rozwoju Humanistyki
Zapisy sądu duchownego Ormian miasta Lwowa za lata 1564-1608 w języku ormiańsko-kipczackim w opracowaniu Edwarda Tryjarskiego
Z serii "Pomniki dziejowe Ormian polskich". Tom 1
Narodowy Program Rozwoju Humanistyki
Kalendarz 2023. Lwowski Ewangeliarz ze Skewry
Kalendarz 2023 – Lwowski Ewangeliarz ze Skewry
Jak co roku, od roku 2009, Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich wydała Kalendarz na 2023 rok, zatytułowany „Lwowski Ewangeliarz ze Skewry”. To już piętnasta, tym razem trójjęzyczna edycja, popularyzująca wiedzę o Ormianach i ich historii. I tak w roku 2023, każdy miesiąc ilustruje jedna z kart Ewangeliarza, którego kopistą i iluminatorem był niejaki Grigor. O Ewangeliarzu opowiada prof. Krzysztof Stopka i prof. Małgorzata Smorąg-Rózycka. Tłumaczenia tekstów na język ormiański dokonał Hayk Hovhannisyan, a angielski – Marek Woźniczko. Koordynacja projektu należała do Marii Ohanowicz-Tarasiuk, a stroną graficzną Kalendarza, nieprzerwanie od początku, zajmuje się Elżbieta Łysakowska. Sfinansowane z dotacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Niestety nie uniknęliśmy omyłki, którą niniejszym, posypując sobie głowę popiołem, prostujemy: na stronie 13 w tytule sprawozdania z działalności FKiDOP jest napisane: w roku 2019, powinno być: w roku 2022.
Zespół Fundacji
AKTUALNOŚCI
Ważna wizyta w siedzibie Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich
Wczoraj, 11 grudnia 2025 r. mieliśmy zaszczyt gościć w siedzibie Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich ważną delegację z Armenii. Na jej czele stali przedstawiciele instytucji kultury Armenii z Minister Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu Armenii – Zhanna Andreasyan, wśród licznej delegacji byli m.in. dyrektor Muzeum Historii Armenii – dr. David Poghosyan, dyrektor Matenadaran – Ara Khzmalyan. Delegacji towarzyszył JE Aleksander Arzumanyan Ambasador Republiki Armenii w Polsce.
Goście zwiedzili naszą wystawę stałą Skarbnica Polskich Ormian, archiwum Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich, a także wystawę czasową Teodor Torosiewicz – apteki i uzdrowiska Galicji. Zbiory naszego Archiwum wzbogaciły się o dwie, pięknie wydane publikacje, w zamian gości obdarowaliśmy Ormiańską Polską, czasopismem Awedis, i kalendarzem. Dotarła do mnie wiadomość, że goście byli zachwyceni!, ogromne zadowolenie i duma, że wizyta w siedzibie Fundacji stała się ważnym punktem w programie delegacji z Armenii. Szeroka relacja zdjęciowa na FB: https://www.facebook.com/SkarbnicaPolskichOrmian/
mot, fot. Izabela Sarnicka
Koncert i promocja płyty z utworami Karola Mikulego
17 grudnia – zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie, premierowy koncert z okazji wydania drugiej płyty „From Paris to Lviv. Piano Works of Karol Mikuli” pianistki Weroniki Chodakowskiej, zafascynowanej muzyką Karola Mikulego, lwowskiego kompozytora o ormiańskich korzeniach, ucznia Fryderyka Chopina. W programie koncertu rozmowa z gościem specjalnym, dr Ewą Sławińską-Dahlig, na temat fascynującej twórczości Karola Mikulego i historii odnalezienia partytur jego kompozycji we Lwowie. Koncert jest rzadką okazją, aby usłyszeć unikatowy repertuar na żywo. Większość z utrwalonych na albumie kompozycji to światowe premiery fonograficzne, które przez prawie 130 lat czekały na odkrycie. Bilety dostępne na stronie:
https://weronikachodakowska.com/…/bilet-na-koncert…/
17.12.2025; godz. 18:00; Showroom KAWAI; ul. Książęca 4, Warszawa
87. rocznica śmierci śp. abpa Józefa T. Teodorowicza
Abp Józef Teofil Teodorowicz,
urodzony 25 lipca 1864
w Żywaczowie na Pokuciu,
zmarł 4 grudnia 1938 we Lwowie – ostatni arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego, teolog, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy,
a następnie senator I kadencji w II RP.
Właśnie minęła 87. rocznica śmierci tej pomnikowej postaci dla środowiska Ormian polskich.
https://wiki.ormianie.pl/index.php?title=J%C3%B3zef_Teodorowicz_-_arcybiskup
Nowy dar do naszego Archiwum
Prezentujemy dziś wyjątkowe wydawnictwo – ”Ormianie w Polsce”, rosyjskojęzyczną wersję „Ormiańskiej Polski” (polskie wydanie 2019), przygotowaną przez Fundację ANIW z Armenii. To wieloletnie przedsięwzięcie zaowocowało imponującym efektem: publikacja autorstwa prof. dr. hab. Krzysztofa Stopki oraz dr. hab. Andrzeja A. Zięby wiernie oddaje treść i szatę graficzną polskiego oryginału, a ponadto została wzbogacona o dodatkowe teksty autorstwa drugiego z wymienionych badaczy.
Projekt realizowali przedstawiciele Fundacji ANIW – Armen Checzojan i Artur Sogomonian. Tłumaczenia z języka polskiego dokonała Ałła Kożinowa, natomiast opracowanie naukowe przygotowali Denis Lesejczikow i Stepan Zacharkiewicz. Redakcję literacką przeprowadzili Paweł Rubniew i Ludmiła Sawicka, która odpowiadała także za korektę.
Serdecznie dziękujemy Wydawcom za przekazany egzemplarz publikacji, który wzbogaci zbiory naszego Archiwum.
Wracamy do wspomnień…
Drodzy Czytelnicy,
wracamy do wspomnień, ponieważ właśnie mija trzeci rok od powstania stałej ekspozycji „Skarbnica Polskich Ormian” w siedzibie Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich przy ul. Świetojerskiej 12 w Warszawie. 2 grudnia 2022 roku odbyła się wielka uroczystość otwarcia naszego micro muzeum, którą powtórzyliśmy w kolejnym tygodniu. Stworzenie ekspozycji muzealnej poświęconej historii Ormian od czasów ich zasiedlenia na ziemiach Królestwa Polskiego po połowę XX wieku, to nasze wielkie osiągnięcie. Maleńkie muzeum cały czas budzi ogromne zainteresowanie osób, które kierują się tu z pełnym zamysłem, ale również całkiem przypadkowych gości, którzy przypadkiem przechodząc obok zaglądają do naszej siedziby. Zwłaszcza u tych przypadkowych odwiedzających Skarbnicę rodzi ona autentyczne słowa szczerego zachwytu i uznania dla tego co widzą i czego się dowiadują od oprowadzających. Mamy gości również z całego świata, turystów, którzy odwiedzają Warszawę i przypadkiem trafiają do siedziby Fundacji, często z ogromnym zdziwieniem dowiadują się o historii Ormianach od wieków żyjących w Polsce.
Ten mijający trzyletni okres, to czas, w którym zgodnie z obowiązującymi zaleceniami grantodawcy – Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie mieliśmy prawa nic na ekspozycji zmienić w stosunku do zatwierdzonego projektu. Wydaje nam się, że ekspozycja w sposób optymalny, przy tak skromnych możliwościach przestrzennych, opowiada historię polskich Ormian. Teraz ewentualnie będziemy podmieniać niektóre eksponaty aby pokazać nowe obiekty z naszych zbiorów w zakresie tej samej tematyki, aby odwiedzających nas gości zainteresować nowymi ciekawymi eksponatami.
Przypominamy, że autorką scenariusza, który powstał jak to wówczas napisałam, po burzy mózgów całego naszego Zespołu, jest Hanna Kopczyńska Kłos a aranżacja ekspozycji to dzieło Barbary Zygadło.
Wracamy do wspomnień…: https://dziedzictwo.ormianie.pl/skarbnica-polskich-ormian/
mot
Kresowe spotkanie z Teodorem Torosiewiczem
Spotkania z ormiańską poezją, muzyką i tradycją
Organizacja Młodzieży Ormiańskiej w Polsce zaprasza na interesujące wydarzenie.
Sztandar kolejarzy ze Stanisławowa
„HISTORIA PEWNEGO SZTANDARU”
W KINIE PRAHA
Stacja Muzeum zaprasza na filmową opowieść o losach sztandaru Polskiego Związku Kolejowców ze Stanisławowa. Służył on społeczności kolejarskiej od lat międzywojennych aż do przymusowego przesiedlenia Polskich Kresów. Dokument to hołd oddany ludziom, którzy podjęli ryzyko ratowania sztandaru w trudnych czasach – ukrywania przed okupantami, wywiezienia wraz z ekspatriantami do Macierzy, przechowywania i wreszcie znalezienia mu drugiego domu. Osobą, która ten sztandar przewiozła w nowe granice Polski był proboszcz parafii ormiańskiej w Stanisławowie – ks. Kazimierz Filipiak.
Film jest rezultatem gromadzenia niematerialnego dziedzictwa, jakim są historie mówione oraz integralną częścią publikacji wspomnieniowej autorstwa Bożeny i Michała Rzepiaków pt. „Kresowe koleje losu”. Książka ukaże się w 2026 roku nakładem Stacji Muzeum, w związku z mijającą 80. rocznicą przesiedlenia Polskich Kresów.
Serdecznie zapraszamy na premierę filmu „Historia pewnego sztandaru” oraz spotkanie z twórcami dokumentu dnia 2 grudnia (wtorek) 2025 roku o godz. 18.00 do Kina Praha w Mazowieckim Teatrze Muzycznym im. Jana Kiepury przy ul. Jagiellońskiej 26 w Warszawie. Dyskusję poprowadzi pan Jakub Domoradzki – dziennikarz 1 Programu Polskiego Radia.
Z uwagi na ograniczoną liczbę miejsc, prosimy o potwierdzenie uczestnictwa na adres mailowy: zaproszenie@stacjamuzeum.pl lub telefonicznie: (22) 620 04 80 wew. 115, do dnia 1 grudnia. Wstęp na wydarzenie jest wolny.
Barbórkowa Msza św. w Ryczeniu
Dzień Ormiański w FKiDOP
22 listopada Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich świętowała Dzień Ormiański, na który złożyła się tradycyjnie ormiańska Msza św. za duszę ostatniego arcybiskupa Lwowa śp. abpa Józefa Teodorowicza. Mszę sprawowaną przez ks. prof. Józefa Naumowicza w kościele oo. Dominikanów przy ul. Freta, uświetnił śpiew profesjonalnego chóru męskiego.
Potem spotkaliśmy się w siedzibie Fundacji przy ul. Świetojerskiej gdzie odbył się wernisaż nowej, kolejnej wystawy czasowej. „Teodor Torosiewicz, apteki i uzdrowiska Galicji” – bohater wystawy to polski Ormianin, lwowski aptekarz, naukowiec, badacz wód mineralnych. Autorka scenariusza Hanna Kopczyńska-Kłos – kuratorka wystawy, autorka treści merytorycznych wystawy, oraz świetnej koncepcji aranżacyjnej na wstępie przybliżyła nam postać bohatera wystawy. Współautorem części wystawy jest Tomasz Kuba Kozłowski z Domu Spotkań z Historią, który użyczył swoich wspaniałych zbiorów własnych, stanowiących trzon tej wystawy, a na otwarciu jak zawsze interesująco opowiadał o galicyjskich uzdrowiskach.
Na wystawie znalazły swoje ważne miejsce również eksponaty ze zbiorów Muzeum Farmacji Collegium Medicum z UJ w Krakowie, Muzeum Farmacji z Warszawy oraz zasobów Archiwum Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich. Wystawa prezentuje się niezwykle atrakcyjnie dzięki wspaniałej oprawie graficznej Zuzanny Kłos.
Naszą wystawę swoim patronatem honorowym objęło bardzo dużo organizacji i instytucji, w tym burmistrzowie uzdrowisk w Iwoniczu-Zdroju i w Szczawnicy. Uzdrowisko w Szczawnicy obdarowało nas pojemnikami z wodą mineralną ze swoich pięciu rożnych źródeł, co okazało się sporą atrakcją dla naszych gości. Zapraszamy do zwiedzania, wystawa dostępna tradycyjnie w soboty i niedziele od godz. 15:00 do 18:00.
Fot. oo. Dominikanie, Władysław Deńca